№1-лекция тақырыбы: Ислам дәуіріндегі (Х-ХІІ ғ.ғ.) тарихи-әлеуметтік жағдай және түркі мәдениеті мен әдебиетінің қалыптасуы (1 сағат. 1-аптада).

  	Сабақтың мақсаты: 
-	Ислам дәуіріндегі түркі даласындағы тарихи-әлеуметтік жағдайды түсіне білуіне;
-	студенттің түркі халықтарының мәдениеті мен әдебиетінің қалыптасу тарихын талдай білуіне;
-	түркі халықтарына ортақ әдеби мұралардың ерекшеліктерін ажырата білуіне;
-	кейбір ескерткіштердің өзгешелігін көрсете білуіне;
-	әдеби мұралардың  көркемдік іздерін кейінгі кезеңдердегі әдебиеттерден таба білуіне үйрету.
           
Сабақтың нәтижесі:
-	студент Ислам дәуіріндегі (Х-ХІІ ғ.ғ.) тарихи-әлеуметтік жағдайды және түркі мәдениеті мен әдебиетінің қалыптасу тарихын анықтай отырып, оларды ажырата, нақтылай, түсіндіре, талдай, талқылай және деректер келтіре алатын болады.

Ислам дінінің дүниеге келуі. Ислам дінін таратудағы Мұхаммед пайғамбардың рөлі. Құран - адамзат мәдениетінің ірі ескерткіштерінің бірі екендігі.
Араб халифатының құрылуы. Орта ғасырда Араб халифатының ықпалында болған Азия, Африка, Индия мен Испанияға дейінгі жерлерде біртұтас мұсылман мәдениеті жасалғандығы.
Сыр бойы мәдениеті. Қалалары. Жібек жолы туралы түсінік. Отырар, Сауран, Испиджаб, Тараз шаһар-кенттерінің мәдениет пен әдебиет дамуындағы орны.
Қарахан мемлекетінің тарихы. ХІ-ХІІ ғасырларда Шығыс Түркістан, Жетісу, Сырдария, Талас, Шу өңірлерінде Қарахан мемлекетінің құрылуы. Орталығы Баласағұн мен Қашқар қалалары болғандығы. Қала мәдениетінің өркендеуі. Ғылым мен білімнің, әдебиеттің дамуы.
Түркі халықтары мәдениеті мен әдебиеті тарихында Ислам дәуірі (Х-ХІІ ғасырлар) ерекше орын алатыны. Осы кезеңде әлемге әйгілі әл-Фараби («Әлеуметтік-этикалық трактаттар»), Әли Ибн Сина («Данышпан нама»), Абу Райхан әл-Бируни («Даналық сөздер»), Махмуд Қашқари («Түркі тілдерінің жинағы»), Жүсіп Баласағұни («Құтты білік»), Ахмет Йасауи («Даналық кітабы»), Ахмет Жүйнеки («Ақиқат сыйы»), Сүлеймен Бақырғани («Бақырғани кітабы») сияқты ғүлама-ғалымдар мен ақын-жазушылардың шыққандығы. Қоғамдық өмірдің түрлі салаларын қамтитын жоғарыда аталған шығармалар үкімет билігін жаңадан қолға алған, түркі тектес жергілікті халықтардан шыққан әкімдер үшін аса маңызды болып табылатын ең басты сауалдарға жауап беретіндігі. Бұл сауалдар: мемлекетті басқаратын билеушілер, жергілікті әкімдер ақыл-парасатты, білімді адамгершілігі жағынан қандай кісі болуы керек, сондай-ақ ел билеушілер мен қарапайым халықтың өзара қарым-қатынасы қандай болуы тиіс, ақыл-парасаттың, білімнің, мінез-құлықтың қоғамдағы қызметі қандай деген мәселелер қозғалатындығы. Әсіресе, этикалық, моральдық мәселелерге қатысты шешілмей түрған теориялық проблемалардың көп болғандығы. Ғылым, мәдениет, әдебиет саласындағы шығармалар араб тілінде емес, жергілікті халықтардың өз тілінде, яғни түркі тілінде жазыла бастағандығы. Мемлекетті басқарудың исламға негізделген әлеуметтік-этикалық нормаларының қалыптасуы. Этика-моральға қатысты шешілмей түрған мәселелердің көп болғандығы. Бұлардағы ақыл-парасаттың, ғылым-білімнің, мінез-құлықтың қоғамдағы орнын түсіндіру.

Тақырыпқа байланысты сұрақтар:

1.	Ислам мәдениеті туралы не білесіз?
2.	Түркі мәдениетіне ислам дінінің ықпалы жайында не білесіз?
3.	Орта ғасырлардағы тарихи-әлеуметтік жағдайларға мысалдар келтіріңіз!
4.	Ислам мәдениетінің түркі әдебиетінің қалыптасуына әсері болды ма?
5.	Түркі әдебиетінің өкілдері туралы не білесіз?
6.	Түркі әдебиетінің алтын қорына кіретін мұраларды көрсетіңіз!
7.	Орта ғасырлардағы әдеби мұралардың жанрлық ерекшелігі туралы не айта аласыз!
8.	Орта ғасырлардағы әдеби мұралардың көркемдік ерекшелігі туралы айтыңыз!
9.	Орта ғасырлардағы әдеби мұралардың көтерген басты мәселелеріне тоқталыңыз!?
10.	Орта ғасырлардағы әдеби мұраларды зерттеген ғалымдардың еңбектерін білесіз ба?

Пайдаланатын әдебиеттер тізімі:

1. Келімбетов Н. Көркемдік дәстүр жалғастығы. Алматы, 2000.
2. Қазақ әдебиетінің қысқаша тарихы. I-кітап. Алматы, 2001.
3. Сүйіншәлиев Х.. Қазақ әдебиетінің тарихы. Алматы, 2002.
4. Келімбетов Н. Ежелгі дәуір әдебиеті. Астана, 2005.
5. Қыраубайқызы А. Ежелгі әдебиет. Алматы, 2012.

Электрондық оқулықтарға қажетті сайттар:

            1. http://www.infoliolib.l/info/.
            2. http://www.openj-gate.org /.
            3. http:/www.rubricon.com– РУБРИКОН.